O IZLOŽBI

 

Sreski narodni odbor Titograd

Narodni odbor sreza Titograd

Privreda 1947-1957 

Nakon završetka Drugog svjetskog rata (1945), Jugoslavija uvodi socijalistički sistem, a Crna Gora postaje jedna od republika u sastavu FNRJ.

Titograd (današnja Podgorica), kao glavni grad, je imao važnu ulogu u obnovi i razvoju privrede.

Sreski narodni odbor Titograd (SNOT) je bio najvažniji organ vlasti u srezu. Upravljao je privredom i svim njenim granama i  sprovodio odluke republičkih i saveznih organa. Poljoprivreda je bila dominantna privredna grana. U ovom periodu sprovedena je agrarna reforma (oduzimanje zemlje velikim vlasnicima). Formirane su seljačke radne zadruge i državna poljoprivredna dobra.

Privredni savjeti i komisije su pratili proizvodnju, raspoređivali radnu snagu i sredstva  i nadgledali državna preduzeća.

Nakon rata uveden je Petogodišnji plan razvoja kao osnovni model upravljanja privredom,  pri čemu je država planirala i usmjeravala razvoj svih grana privrede, uključujući: poljoprivredu, šumarstvo, trgovinu, turizam, građevinarstvo i druge sektore.

Privreda je bila pod strogom državnom kontrolom, a uvedene su mjere obaveznog otkupa vune, viškova žita, kravljeg mlijeka, voća i povrća i drugog,  čime je država regulisala snabdijevanje i raspodjelu proizvoda.

Šume i šumska zemljišta proglašeni su opštenarodnim dobrom, a posebna pažnja posvećena je zaštiti šuma od požara, očuvanju slatkovodnih voda  i racionalnom korišćenju prirodnih resursa.

U poljoprivredi se podstiče razvoj novih kultura, poput pamuka i badema, uz reorganizaciju stočarstva i zabranu držanja koza u područjima gdje su pravile veću štetu nego korist.

Država je takođe sprovodila geološka istraživanja radi otkrivanja prirodnih resursa i planiranja daljeg razvoja privrede, uz jačanje industrije i zanatstva kao važnih privrednih grana.

Pored toga, planiran je i razvoj turizma, zanatstva i lokalne proizvodnje, kao dopuna ukupnom privrednom razvoju u ovom periodu.

Poslije 1950. godine, uvođenjem radničkog samoupravljanja preduzeća dobijaju radničke savjete. Smanjuje se direktna kontrola države, a Srez i dalje ima nadzornu i plansku ulogu.

Dokumenta predstavljena na ovoj izložbi svjedoče o stanju, organizaciji i razvojnim tokovima privrede u srezu Titograd u periodu od 1947. do 1957. godine, koja je, uprkos skromnom nivou razvijenosti, postavila temelje kasnijeg privrednog razvoja.